مزایای بسته بندی کاغذی و مقوایی

مشکلات بسته بندی در ایران

اهمیت بسته بندی

طراحی بسته بندی چیست؟

خلاقیت در بسته بندی

تعریف بسته بندی

وظایف بسته بندی

انتظارات مشتریان

اصطلاحات بسته بندی

تبلیغات در بسته بندی

انتخاب شرکت بسته بندی

بسته بندی مواد غذایی

اهمیت بسته بندی در جذب مشتری

بسته بندی و ارتباط آن با فروش

بسته بندی چیست؟

چسب بسته بندی

بسته بندی در آینده

ارزش گذاری ساختار بسته بندی

نقش بسته بندی

بسته بندی چیست؟

از آنجایی که لازم است هر کالایی ، در زمان فروش مشاهده شود و در میان طیف وسیعی از تولیدات داخلی و خارجی ،ارتباط مناسبی با خریدار برقرار کند . بنابراین توجه به طراحی ظاهری مناسب برای یک محصول اهمیت می یابد. بیان تصویری یک کالا ، بیش از کلمات ، در ذهن مشتری ماندگار شده و در زمان خرید کالا توسط وی ، به شناسایی آن محصول اهمیت می یابد . بیان تصویری یک کالا توسط وی به شناسایی آن محصول خاص منجر می گردد . این بیان تصویری با بهره گیری از عواملی چون رنگ شکل و الگو نوع حروف و نشانه ها ، هویتی ویژه برای محصول به مخاطب منتقل می گرداند.

امروزه هنر بسته بندی در دنیا به عنوان یک علم مطرح است که کشورهای توسعه یافته با آگاهی از آن محصولات تولید خود را با بهترین روشهای پکیجینگ packaging در بازارهای جهانی عرضه می کنند. در میان محصولات فراوان تولیدی ، محصولات بسته بندی صنایع دستی جایگاه ویژه ای را به خود اختصاص داده اند و به نحوی هویت ملی و فرهنگی جامعه تولید در ارتباط هستند.از آن جایی که پکیجینگ نخستین مرحله از برخورد مشتریان با محصول می باشد وجود طراحی ، رنگ ، تناسب محصول با پکیجینگ و عواملی در جعت ارتقا کیفی محصول به شمار می روشد. شناسایی روش های بسته بندی و نحوه آموزش آن هدف اصلی این پژوهش است که بصورت تحلیلی – توصیفی بوده و روش گرد آوری اطلاعات در آن میدانی – کتابخانه ای است.

بسته بندی محافظت از محصولات در توزیع می باشد. بسته بندی عبارت است از علم ، هنر و فناوری و پوشش دهی و یا حفاظت محصولات به منظور توزیع ، ذخیره سازی و فروش و استفاده که مشتمل بر طراحی ارزیابی و تولید می باشد. بسته بندی در منزل یکی از مواردی است که امروزه بیشتر در صنعت بسته بندی اتفاق می افتد. میتوان طراحی بسته بندی را یکی از نکات مهم اولیه دانست که در بهبود کسب و کار کمک شایانی می کند. بسته بندی مواد غذایی و بسته بندی خرما و بسته بندی جوراب و بسته بندی خشکبار از انواع بسته بندی های پرکاربرد امروزی به شمار می آید.در واقع طراحی و چاپ بسته بندی علمی است میان رشته ای که از جمله این رشته ها می توان به گرافیک ، طراحی و چاپ و صنعتی اشاره کرد که هر یک نقش ویژه ای را در حصول نتیجه نهایی بر عهده دارند. بسته بندی و از جمله کارتن و جعبه علاوه بر محافظت محصول در برابر عوامل محیطی ، ضربه ها و برخورد مکانیکی اولین عامل بصری است که با مشتری ارتباط برقرار میکند.

اهميت بسته بندی

بسته بندی یکی از حساس ترین ودر عین حال تعیین کننده ترین مراحل عرضه ومصرف کالا است. اهمیت آن تا بدان جاست که حتی کیفیت ومحتوای بعضی از مواد را تحت تاثیر قرار می دهد وبسیاری از مصرف کنندگان بخشی از کیفیت را به بسته بندی آن نسبت می دهند.

بسته بندی می تواند عامل تمایز از رقبا ونوعی مزیت رقابتی باشد، یک بسته بندی نوآورانه می تواند حتی ادراکات مصرف کنندگان را نسبت به محصول تغییر دهد ویک موقعیت خرید در بازار ایجاد کند.

در ادبیات بازاریابی بسته بندی نقش با اهمیتی را به عنوان یکی از ابزار بازاریابی از طریق حفاظت، ترفیع وآسایش مصرف کنندگان بازی می کند.

فاکتورهائی که باعث اهمیت بسته بندی به عنوان یکی از ابزار بازاریابی شده است عبارت است از :

  1. عادت جدید رسانه ونقش ایجاد مارک تجاری توسط تبلیغات رسانه ای
  2. اهمیت تصمیمات خرید در فروشگاه (تصمیم ناگهانی)
  3. تغییرات ساختاری درون خرده فروشی ها باعث ایجاد تقاضاهای جدید در سیستم توزیع گشته است.
  4. افزایش آگاهی مدیریت درباره ی استفاده از بسته بندی به عنوان ابزاری برای ایجاد تمایز و ایجاد هویت برای کالای مصرفی

از آنجا که الگوی فروشگاه ها به سوس سلف سرویسی گام برمیدارد وخریدار خود کالای مورد نظر را بر می گزیند به علاوه تعداد مارک های متفاوت از یک محصول ورقابت شدید آنها موجب سرگردانی بیشتر خریدار می شود، در چنین شرایطی فروشندگان نقش کمتری ایفا می کنند. پووظیفه ی فروشنه که منتقل کردن اطلاعات محصول است توسط بسته بندی انجام می شود.

بسته بندی بله یا خیر؟

گروهی معتقدند بسته بندی از نوع فاخر وپرزرق وبرق کاری اضافیست که هزینه ای را به دوش مصرف کننده می گذارد، این افراد معتقدند نیاز به بسته های متفاوت وبا هزینه های زیاد نیست، حتی عده ای بسته بندی را به منزله ی تقلب ووارونه نشان دادن واقعیات تلقی می کنند. اما باید دانست که اهمیت شکل ظاهری کمتر از کیفیت نیست. بسته بندی فقط معطوف حفظ محصول یا حمل ونقل نیست، بلکه باید به نیاز های عالی تری توجه شود.

انجمن صنعتی بسته بندی به بسته بندی تاکید کرده وادعا می کند که بسته بندی همواره بیش از آنکه تولید زباله کند باعث صرفه جوئی در مصرف می شود.

تعاریف برخی اصطلاحات

کانتینر:

محفظه ایست معمولا فلزی وبه شکل مکعب مستطیل برای تسهیل حمل کالا که پس از بارگیری کالای مختلف اعم از بسته بندی شده وفله به طور درست پلمپ شده ودر اختیار متصدی حمل ونقل قرار می گیرد. کانتینر می تواند از جنس چوب وفایبر گلاس باشد.

فیلم:

ورقی مسطح از ماده ای غیرفلزی وغیرالیافی که معمولا از مشتقات پلیمری ساخته شده است.

فویل:

ورق نازک فلزی، معمولا از جنس آلومینیوم.

اسپری:

بسته های مقاوم به نفوذ گاز بوده ویک عددشیر برای انتقال محصول به بیرون داردتا محتوی درون آن به راحتی خارج گردد، جنس این بسته می تواند از فلز، شیشه باشد.

لثرنیک:

یک پوشش پلاستیکی که دور یک بسته می پیچند وآن را در معرض حرارت قرار می دهند ودر اثر حرارت پوشش کاملا به شکل بسته در می آید.

بسته بندی های خود گرمائی:

عبارت است از یک ظرف پلاستیکی چند لایه که داخل آن کانال های مختلفی تعبیه شده ودرون آن یک واکنش گرمازا انجام می شود که مواد اصلی آن را آهک وآب تشکیل می دهند وبه محض اینکه مصرف کننده فویل خاصی را جدا کند وبه ته ظرف فشار آورد واکنش انجام می شود.

بسته بندی های خود سرمائی:

در این تکنولوژی یک متراکم کننده، یک محفظه ی تبخیر ونمک خشک کننده در بسته بندی به منظور خنک کردن تعبیه شده است که با تبخیر بخار وسیالات موجود، فرایند خنک کردن فعال می گردد.

کمی خلاقیت چاشنی بسته بندی کنید

 

حتما لازم نیست با جوهر و نقاشی جعبه‌ کالاها را زیبا و جذاب نمایید. با کمی خلاقیت و ایده‌دادن می‌توانید این کار را انجام دهید. بسته‌بندی کالاهایتان را محدود به ظرفی برای حمل و نقل نبینید. می‌توانید از همین جعبه به ظاهر ساده نمایی بسیار زیبا و جذاب بسازید؛ به صورتی که مشتری در نگاه اول مجذوب کالای شما گردد. فراموش نکنید مشتری قبل از این که محتوای درون بسته را ببیند، در نگاه اول تنها بسته‌بندی کالای شما را می‌بینید. در واقع همین بسته‌بندی تعیین‌کننده سرنوشت کالای شما خواهد بود.

اگر بسته بندی شما به اندازه کافی جذاب و گیرا نباشد، قطعا کالای دیگری جایگزین کالای تولیدی شما خواهد شد. به طور مثال یک شرکت تولیدکننده ماکارونی از اشکال مختلف ماکارونی‌ برای آراستن موهای زنی که روی جعبه طراحی شده بوده، استفاده کرده است. ملاحظه می‌کنید که این طراحی کاملا منحصر به فرد و خلاقانه است و قطعا مشتری‌های بسیاری با دیدن آن برای خریدن این ماکارونی وسوسه خواهند شد.

سادگی و جذابیت

امروزه سادگی یکی از آیتم‌های مهم و جدیدی است که در بسیاری از طراحی‌ها مشاهده می‌شود. البته شاید در ابتدا طراحی‌های ساده و بی‌هیچ ایده جدیدی کمی خطرناک به نظر برسد.

اما این موضوع آنقدرها‌هم پیچیده و خطرناک نیست؛ گاهی اوقات اصلا نیازی به طراحی‌ منحصر به فرد و ایده‌پردازی نیست. همین که محصولات سالم و بی‌نقص به دست مشتری برسند، خود می‌تواند عاملی برای جذب مشتری، باشد. پس سادگی را‌هم دست کم نگیرید.

یادداشت تشکر

یکی از ایده‌های جالب هنگام طراحی کارتن‌های بسته‌بندی این است که یادداشتی کوتاه شامل یک جمله و یا چند کلمه برای خریدار در جعبه بگذارید که نشان می‌دهد شما قصد تشکر از او را دارید. لازم نیست این جمله طویل باشد، اضافه کردن چندین جمله کوتاه کافی است تا بین شما و خریدار احساس صمیمت به وجود بیاید و او به یک مشتری دائمی برای شما تبدیل گردد.

به کار بردن لوگوی شرکت بر روی بسته

این که حتما مشتری در هنگام خرید کالا لوگوی کارخانه را روی کارتن کالا ببیند بسیار مهم است. لوگو نشان‌دهنده هویت و شخصیت کارخانه شماست و می‌تواند ابزاری مهم در جذب مشتری باشد. لوگوی شرکت شما می‌تواند موارد استفاده متفاوتی داشته باشد. به طور مثال می‌توانید در روزهای تعطیل و برای کالاهایی که اینترنتی خریداری شده‌اند، تغییراتی جزیی را در لوگو ایجاد نمایید.

سفارشی‌سازی بسته‌بندی کالاها

ممکن است برخی افراد کالای شما را به عنوان هدیه برای دوستان و آشنایان خود تهیه نمایند. این موضوع می‌تواند فرصت خوبی برای شما باشد تا بسته‌بندی‌هایی سفارشی شده را برای آن‌ها ترتیب دهید. به عنوان نمونه می‌توانید بر روی جعبه کالا پیام تبریک درج نمایید و یا حتی جعبه را کاملا سفارشی و متناسب با مناسبت طراحی کنید.

نقش بسته بندی

تقریباً تمام محصولاتی که ساخته دست بشر بوده و با استفاده از منابع طبیعی تولید می شوند نیازمند بسته بندی اند. این نیاز را می توان از جنبه های گوناگون مورد بحث و بررسی قرارداد. هویت بخشی، امنیت، ایمنی و سلامت و در نهایت حمل ونقل، همگی نیاز مبرمی به بسته بندی برای تحقق دارند. حضور بسته بندی در دنیای مدرن، محصور به زمان و مکان خاصی نیست و به معنای واقعی کلمه، همه جا حاضر است. واقعاً آیا می توانید چیزی را مثال بزنید که در بسته بندی عرضه نشود؟

شاید بتوان چند نمونه ذکر کرد ولی این محصولات تعدادشان بسیار کم است. هم اکنون حتی محصولات زراعی و باغی نیز حداقل دارای یک لیبل می باشند و لیبل نیز خود شکلی از بسته بندی است. بسته بندی ابتدایی ترین نیاز هر محصول پیش از عرضه به بازار می باشد، چرا که تولیدکنندگان برای شناساندن خود و محصولاتشان و البته محافظت از محصول در حین حمل ونقل و نگهداری پیش از فروش به آن نیاز مبرمی دارند. به بیانی بسته بندی می تواند ضمن معرفی نام، خواص، مشخصات فنی و شیمیایی، تاریخ مصرف، قیمت، طریقه مصرف و نگهداری صحیح، محافظت آن کالا را تا زمان مصرف به عهده گیرد و در عین حال یک بسته بندی مطلوب قادر است موجب افزایش زمان حفظ و نگهداری کالای فاسدشدنی باشد.

بسته بندی که به عنوان تکنولوژی جدید در قرن ١٩ پدیدار گشت، تولیدکنندگان را قادر ساخت تا محصولات خود را در قالب های از پیش تعیین شده ای به فروشگاه ها عرضه کنند. این تکنولوژی برای اولین بار به آنها این امکان را داد که از محصولات شان بیشتر و بهتر بهره برداری کرده ، آن ها را در حالی که هنوز تازه هستند کنسرو و به بازار عرضه کنند. همچنین آنها می توانستند به روشی جذاب محصولات خود را برای فروش به بازرگانان آماده سازی کنند.صنعت بسته بندی از صنایعی به شمار می رود که با هزینه اندک ارزش افزوده بسیاری برای محصولات به ویژه در صنایع غذایی ایجاد می کند. به گفته کارشناسان این حوزه، این صنعت می تواندتا ۹۵درصد ارزش افزوده برای مواد غذایی ایجاد کند به همین منظور می توان صنعت بسته بندی را موتور محرک دیگر صنایع عنوان کرد، با این وجود این صنعت رشد چندانی در کشور نداشته است. به گفته صاحب نظران در این صنعت از نظر دانش فنی، مواد اولیه و ماشین آلات مشکل چندانی وجود ندارد اما فعالیت پراکنده و جزیره ای صنعتگران در این حوزه باعث شده این صنعت علاوه بر ناشناخته بودن نتواند توسعه چندانی نیز داشته باشد.

در شرایطی که امروزه مشتریان از قدرت انتخاب بیشتری نسبت به گذشته برخوردارند، به مشاهده توضیحات و مواد تشکیل دهنده هر یک از محصولات برای مقایسه آنها تمایلی ندارند. در عوض، بسیاری از مشتریان به برند و بسته بندی محصولات برای تصمیم گیری در باره اینکه بهترین محصول کدام است، توجه می کنند. دریافت نشانه های درست از محصولات، در بیشتر مواقع مشتریان را به خرید آنها تشویق می کند.

تعریف بسته بندی

برای بسته بندی تعاریف گوناگون. متعددی وجود دارد که هریک از دیدگاه خاصی به مقوله ی بسته بندی پرداختند.

در اینجا به چند تعریف اشاره می شود.

_بسته بندی شامل، طراحی وتولید ظرف یا لفاف برای یک کالاست(کاتلر، آرمسترانگ)

_بسته بندی فرایندی است که سلامت کالای محتوای خودرااز مرحله ی تولید تا مصرف تضمین می نماید.

_بسته بندی علم، هنروتکنولوژی محافظت از محصولات به منظور کنترل، محافظت، حمل ونقل، ذخیره سازی ونمایش اطلاعات است. (لی ولی)

_بسته بندی را می توان تعریف دینامیکی، علمی، هنری وتبلیغات محصول بسته بندی شده دانست. (نیاکان)

اما کاملترین تعریف ازبسته بندی توسط پین در سال 1962 ارائه شد

  1. سیستمی که زمان تهیه ی کالا را جهت انتقال، توزیع، ذخیره، خرده فروشی ومصرف را کاهش می دهد.
  2. یک عمل فنی و اقتصادی است که هزینه ی تحویل کالا را به حداقل می رساند درحالیکه فروش وسود حاصل از آن را به حداکثر می رساند.
  3. یک مفهوم تضمین کننده برای تحویا مطمئن کالا به آخرین مصرف کننده در شرایط مطلوب وبا کمترین هزینه است.

نکته ای که در اکثر تعاریف دیده می شود این است که بسته بندی یک سیستم است. یعنی مجموعه ای هماهنگ از مواد، انرژی وارزش افزوده است که یک پوشش حفاظتی ویک ساختار اطلاعاتی برای کالا بوجود می آورد.

وظایف بسته بندی

بسته بندی در دنیای امروزی نقش متنوع ومهمی بر عهده دارد. وظایف ها و کارکردهای بسته بندی بدین شرح می باشند:

  1. محافظت از کالا:بسته بندی بایستی توانائی توانائی محافظت از محصول را در طول فرایند توزیع داشته باشد، به طوریکه که انگار مصرف کننده کالا رامستقیم از کارخانه گرفته است.
  2. جلوگیری از فساد کالا وگسترش طول عمر مفید:بسته بندی باید محتوای خود را از فساد وپسرفت حفظ نماید، این وظیفه به خصوص در مواد غذائی و بهداشتی بسیار مصداق دارد. یک بسته بندی مناسب باید بتواند کالارابرای مدتی مشخص ومطلوب از عوامل محیطی حفظ کرده واز هنگام تولید تا مصرف، محصول را سالم نگه دارد.
  3. بسته بندی اطلاعات ورهنمون های لازم را میدهد:بسته بندی اطلاعات بسیارزیادی رادرباره ی محتوای خود به خریدار می دهد از جمله محصول داخلی، نام تجاری وشرکت تولیدی، وزن، طریقه ی مصرف، اجزای تشکیل دهنده، طریقه ی نگهداری وحمل ونقل وبسیاری از موارد دیگر که با توجه به نوع محصول اطلاعات فوق متفاوت می باشد. به همین دلیل است که به بسته بندی فروشنده ی خاموش می گوئیم.
  4. تجلی هویت خاص برای مصرف کننده:اکثرافراد با مصرف یک محصول احساس خاصی به دست می آورند و یا شخصیت خودرابا مصرف آن محصول متجلی می سازند.
  5. تجلی هویت خاصی برای محصول:هویتی به طور آشکار یا نهان از بسته بندی در ذهن مصرف کننده در ارتباط با یک کالا ایجاد می شود، اولین ارتباط مصرف کننده هر کالائی از طریق همین هویت تعریف شده در بسته بندی قرار می گیرد، هرچه هویت قوی تر باشد ارتباط نزدیکتر وپایدارتر خواهد بود.
  6. بسته بندی توزیع وحمل ونقل را تسهیل می کند:حمل ونقل ساده تر وکم هزینه تر کالا در روند تولید، توزیع ومصرف یکی از کارکردهای اصلی بسته بندی است. بسته بندی را از لحاظ این کاربرد به سه دسته تقسیم می کنند:
  • بسته بندی مصرف کننده
  • بسته بندی حدواسط
  • بسته بندی حمل ونقل
  1. بسته بندی باعث جلوگیری از تقلب ودستکاری در محصول می شود. :تقلب در صنعت بسته بندی به معنای جعل یا ایجاد تغییرات در محتویات یک بسته می باشد. امروزه با استفاده از بسته بندی می توان تا حد زیادی از تقلب ودستکاری جلوگیری کرد که آن را روش ضد دستکاری می نامیم.
  2. بسته بندی باعث تسهیل در انبار داری می شود:بسته بندی به علت داشتن اشکال هندسی منظم موجب می شود تا قرار دادن در انبار ها وبرداشتن آنها به راحتی صورت گیرد وفضای کمتری اشغال گردد.
  3. بسته بندی آسایش وراحتی را برای مشتریان به ارمغان می آوردکتغییر در سبک زندگی، تقلضا برای بسته بندی هائی را ایجاد کرده که دارای مشخصه ی صرفه جوئی در وقت باشد.
  4. وسیله ای برای ایجاد ارتباط با مشتری:در دنیای رقابتی امروزی موفقیت یک محصول در فروش آن است، بسته بندی یکی از موثرترین راه ها برای جلب نظر مشتری می باشد. بسته بندی به کمک علائم، نشانه ها، شکل واندازه می تواند باعث ارتباط با مشتری گردد.
  5. متمایز کردن محصول:شرکت ها به صد دلیل احتیاج دارند در محصولات خود تمایز ایجاد کنند:
  6. افزایش آگاهی مصرف کننده از مزایای محصول مربوطه
  7. جذب اولین بار خرید
  8. به وجود آوردن خرید تکراری
متمایز کردن محصول معمولا براساس عناصر آمیخته ی بازاریابی صورت می گیرد. تولیدکنندگان پس از سالها تلاش برای ایجاد تمایز فهمیدن روش ساده تر برای ایجاد تمایز، تغییر در بسته بندی است.
  1. بسته بندی نوآور است :در بسیاری از موارد صنعت بسته بندی به ظهور تقاضای جدید خصوصا در زمینه ی محصولات خوراکی پاسخ نشان می دهد وآن تقلضارا با ارائه ی محصولی جدید برآورده می نماید. گاهی بسته بندی های متفاوت می تواند باعث گسترش حجم فروش محصول گردد.
  2. بسته بندی به عنوان یکی ار ابزارمهم بازاریابی است :بسته بندی ابزاری برای فروش وتجلی ونمود مارک تجاری است، زیرا محصول را به نقطه ی فروش می رساندوبسته بندی محتوای محصول را نشان داده وبه مصرف کننده کمک می کند بهترین محصول را طبق سلیقه خود انتخاب کند.
به 3 دلیل می توان گفت بسته بندی بزرگترین وسیله ی ارتباطاتی است:
  1. دسترسی وسیع بسته بندی برتی همه ی خریداران
  2. حضور بسته بندی در مواقع مهم وضروری، هنگامی که تصمیم خرید گرفته می شود.
  3. خریدار در موقع بررسی بسته بندی به منظور کسب اطلاعات موردنیاز، فعالانه با آن سروکار پیدا می کند.
شرکت ها از بسته بندی یکسانی برای محصولات خود استفاده می کنند، به این تصمیم راهبر بسته بندی خانوادگی می گویند.
  1. قابلیت استفاده از تصاویر ونوشتار بر روی بسته بندیکاستفاده از تصاویر واشکال بر روی بسته بندی خود نیز به عنوان یکی از روش ها وابزار بازاریابی مزرح است ولی به دلیل اهمیت آن را به عنوان یک مزیت جداگانه در نظر می گیریم. یکی از نقاط قوت اصلی بسته بندی به عنوان ابزار ارتباط بازاریابی، قابلیت دسترسی ذاتی آن در نقطه ی خرید است. حال
اگر تصویر بصری به این ابزار اضافه شود، امکان افزایش دسترسی و فهم پذیری بیشتر می شودزیرا تصاویر بسیار محرک تر از لغات هستند.
  1. حفظ منافع خریدار وفروشنده:یکی از مهمترین فواید بسته بندی که بسیار نامشهود است، حفظ منافع تولیدکنندگان ومصرف کنندگان به صورت همزمان است. بسته بندی از طریق فروش بالاتر، بازگشت سرمایه، توسعه ی نام ونشان تجاری، کاهش هزینه های تولید، حمل، انبارداری، توزیع، حفاظت از محصول ودر نتیجه ضررو زیان ناشی از صدمات وبسیاری از موارد دیگرموجب آسایش فروشنده ومصرف کننده خواهد شد.
  2. بسته بندی به کنترل قیمت کمک می کند:اطلاعات از طریق بسته بندی به مصرف کنندگان انتقال می یابد واین خود نقش فروشنده را کم می کند، با کاهش نیروی انسانی برای عرضه، هزینه برای آن کاهش می یابد. بسته بندی موجب کاهش هزینه های انبارداری نیز می شود. به طور کلی اگر بسته بندی نبود، هر مصرف کننده بایستی هم بهای محصول خریداری شده را می پرداخت وهم بهای کالای قبلی را.
  3. محافظت از محیط اطراف:بسته بندی کالا نه تنها وظیفه ی حفظ سلامت محصول داخلی خود را از خطرات وآلودگی های محیطی به عهده دارد، بلکه گاهی وظیفه ی آن محافظت از محیط اطراف در مقابل آلودگی هائیست که ممکن است محتوی بسته بندی ایجاد کند
  4. سایر کارکرد های بسته بندی عبارتند از:

توسعه ی زندگی

نوآوری در نحوه ی توزیع

تاثیر گذاری در ادراک مصرف کننده

افزایش ارزش مارک تجاری

ارتقا سطح ایمنی وسلامت

ایجاد رقابت

بهره برداری بیشتر از بازار

کمک به عملیات خرده فروشی

جلوگیری از ضایعات محصول

ایجاد تمایل برای خرید

انتظارات مشتریان

به نظر من هر پدیده روانی می‌تواند یک مشابه فیزیکی درطبیعت داشته باشد. از آن جا که فیزیک تابع رابطه‌های منطقی و ریاضی است پس می‌توان با مطالعه دقیق پدیده‌های فیزیکی راهی به سوی شناخت و مدیریت پدیده‌های روانی پیدا کرد.

در انواع روتورها دستگاهی وجود دارد که رابطه تولید و مصرف انرژی را بالانس می‌کند و نقشی حیاتی دارد.

فرض کنید یک موتور الکتریکی از برقی که حاصل از چرخش خودش هست انرژی می‌گیرد. هر چه این موتور دور می‌گیرد برق بیشتری تولید می‌کند و خود آن برق که در تامین نیروی چرخش موتور نقش مستقیم دارد باعث می‌شود سرعت موتور بالاتر برود و این حالت موتور را تندتر و تندتر می‌چرخاند.

ادامه این روند به کجا می‌رسد؟ این نوع حرکت شتاب افزاینده‌ای دارد که در نهایت باعث از هم پاشیدن قسمت‌های مکانیکی دستگاه خواهد شد. آن قدر این دو سرعت یکدیگر را بالا خواهند برد که موتور منفجر خواهد شد.

ماجرای خلاقیت‌ها و نوآوری‌ها در بسته‌بندی ممکن است چنین عاقبتی داشته باشد.

متخصصان بازاریابی که مدتها است دور اقتصاد به دست آنها افتاده مدام بر توجه بی چون و چرا به خواست مشتری تاکید دارند. رقابت در این موضوع کم کم به جای توجه به خواست مشتری به سوی طراحی نیازهای جدید برای مشتری می‌رود.

یعنی مشتری را بیرون از دایره خواسته‌های او شکل می‌دهند و تصویری جدید از تمایلات بازار ایجاد می‌کنند. این تصویر بیش از آن که بر پایه نیازهای واقعی مشتری باشد بر پایه پیشرفت‌ها و امکانات جدید تولیدکنندگان است.

بسیاری از مردم از گوشی تلفن همراه خود چیزی جز یک تماس تلفنی سالم و باکیفیت انتظار نداشتند. فن‌آوری دیجیتال پس از به ارمغان آوردن تماس‌های تلفنی باکیفیت بقیه توانایی‌های دیجیتال را وارد این بخش از بازار کرد و امروزه گوشی‌های تلفن ما پر است از امکاناتی که بودنشان برای ما هزینه دارد اما به آنها نیازی نداریم.

رقابت در چنین عرصه‌ای کار طراحان را سخت‌تر از گذشته کرده است. خلاقیت باید در نقطه‌ای دیگر از مغز شکل بگیرد.

آب آشامیدنی هست. بسته‌بندی کافی و مناسب و زیبا هم دارد. اما رقابت بین تولیدکنندگان آب آشامیدنی هم هست. حالا شما باید به چیزی فراتر از حل کردن مشکلات یا پاسخگویی به نیازهای مشتری فکر کنی. باید به بیشتر دیده شدن فکر کنی و این که باید به بازار نشان بدهی که ما نکته‌سنج‌تر از دیگران هستیم.

این خود ره‌آورد برندپروری و توجه بیش از حد به برند است. البته ما همه بر این موج سوار هستیم و تا وقتی روی این موج هستیم ناچاریم موقعیت خود را حفظ کنیم.

ساختن نیاز برای مشتری به بهانه ایجاد ایمنی بیشتر، بهداشت بیشتر، صرف زمان کمتر، آسایش بیشتر و لذت بیشتر همیشه توجیهات منطقی و طراحی‌های خلاقانه به دنبال دارد. اما این کار با افزایش انتظارات مشتری، فشار بر بخش طراحی را افزایش داده و ادامه این روند خود به خود طراحی محصول را دچار انحراف می‌کند.

ساختن نیاز برای مشتریان و جلب توجه ایشان به سمت نقطه قوت تولیدکننده ترفندی است که تولیدکنندگان برای فروش کالای مورد نظر خود به کار می‌برند.

با این حال برندهای بزرگ جهان که در بخش تولید کالاهای مصرفی فعالیت دارند هرگز مشتری را با نوآوری‌هایی که ریشه در نیازهای عمومی و گرایش‌های جهانی نداشته باشد گیج نمی‌کنند.

در واقع آنها می‌دانند که رفتن به سمت نوآوری‌های هیجانی و کم‌عمق بتدریج مشتری را هرز کرده و خانواده یک برند باسابقه را از هم می‌پاشد.

بسته بندی در آینده

اگر کمی به آینده فکر کنیم خواهیم یافت که بسته بندی مجبور به ایفای نقش مهم تری در آینده خواهد بود. در آینده بسیاری از مصرف کنندگان محصول را در صفحه کامپیوتر می بینند(بدون لمس)، در این صورت بسته بندی یک ابزار مهم در فروش کالا است.

در بسته بندی های آینده تولید کنندگان در پی تغییرات موثری در صنعت بسته بندی می باشند از جمله : کاهش وزن بسته ها، باز شدن آسان، قابلیت بسته شدن مجدد، داشتن تضمین ایمنی و اعتبار

تار یخچه ی بسته بندی

بسته بندی جزء لازم وضروری زندگی مدرن است. هرچه یک کشور صنعتی تر ومدرن تر باشد، به همان نسبت اهمیت وگستردگی کالاهائی که دارای بسته بندی هستند نیز بیشتراست.

امروزه تولید بسته ها به یک صنعت، هنر، فعالیت اقتصادی بزرگ تبدیل شده است.

بی گمان بشر شیوه های بسته بندی را از طبیعت آموخته است. نگاهی به مرکبات، تخم پرندگان، پوسته های بیرونی بعضی میوه ها مانند گردو، فندق، پسته، بادام وغیره این واقعیت را اثبات می کند.

250 سال پیش از میلاد، نخستین نمونه های قوانین محدود کننده وتاثیرگذار در مورد بسته بندی کالا ها در عصر یونان باستان مشاهده شده است. آنان روغن زیتون را در ظرف های خاصی با نام آمفورا، بسته بندی می کردند. این بسته ها را با مهری که نقش برجسته ایجاد می کرد ودولت شهر تولید کننده، زمان نقش کردن مهر وفرد مسئول را مشخص می کرد ممهور می کردند

در سال 1900 کلاکز به بازار آمد وبسته بندی های انعطاف پذیر بوجود آمد.

دهه ی 1930 بسته بندی در خلا ابداع گردید. (صراف وکدیور، 1382، ص28)

درفاصله ی بین سال های 1946-1950، روش های جدید ساخت پلاستیک ابداع شد وبرای اولین باراز ورق نازک پلاستیک برای گوشت ماکیان ونگهداری در دمای زیر صفر استفاده گردید.

روش های بسته بندی با اتمسفر کنترل شده (CAP)بوجود آمد. (صراف وکدیور، 1382، ص28).

ظهورانقلاب صنعتی تحول اساسی در صنعت بسته بندی ایجاد کرد، به طور کلی عوامل توسعه ی صنعت بسته بندی را می توان در زیر مشاهده کرد:
  1. راحت طلبی مصرف کنندگان
  2. رشد تجارت بین المللی
  3. شدت گرفتن رقابت
  4. اهمیت دادن افراد به بهداشت
  5. تدوین استانداردهای مواد غذائی
  6. تسهیل وتوسعه ی حمل ونقل
  7. تمایل به خرید هفتگی
  8. زمان کم برای تصمیم به خرید
  9. افزایش بخش بندی بازار
  10. افزایش محل تولید تا مصرف
  11. حجم کوچکتری از محصولات به علت تغییرات جمعیت شناختی ضرورت پیدا کرده است
  12. افزایش اهمیت امنیت واطمینان
  13. اثر بسته بندی در کاهش ضایعات ناشی از اثرات منفی محیطی
  14. گسترش شهرها وافزایش جمعیت آنان
  15. رواج فروشگاه های بزرگ وتوسعه ی خرید سلف
  16. تغییر سبک زندگی ومشاغل بیرون از منزل زنان
  17. پیشرفت تکنولوژی

در اواخرقرن نوزده، انقلاب صنعتی 5 پیشرفت مهم را در امر بسته بندی رایج کرد.

  1. استفاده از قوطی های فلزی مخصوص مواد غذائی که قابلیت فرایند حرارتی داشتند.
  2. استفاده از تیوپ های قابل انعطاف که قابلیت چاپ مناسبی داشتند
  3. استفاده از کارتن های تا شونده.
  4. استفاده از جعبه های لایه دار قابل حمل که به طور کلی جایگزین ظروف چوبی گردید.
  5. استفاده از درب های تاجی شکل، که یک روش مناسب برای ایجاد دوخت غیرقابل نفوذ در بطری بودند.

کی از اجزای مهم در موضوع بسته‌بندی چسب‌ها هستند. چسب‌ها می‌توانند در بسته‌بندی‌ها به شکل چسب‌های مهر و موم‌کننده و آب‌بند، چه برای بستن کارت‌ها و جعبه‌ها (بسته‌بندی‌های بزرگ)، و چه برای بسته‌بندی‌های ظریف و همچنین برچسب‌زنی(Labeling)  استفاده شوند. اما نکته قابل اهمیت اینجاست که ممکن است بهترین پوشش‌ها برای بسته‌بندی انتخاب شوند اما نبود آب‌بندی نهایی که توسط چسب‌ها صورت می‌گیرد، محصول نهایی را در زمان انبارداری، فروش در فروشگاه و حتی زمانی‌که محصول به دست مشتری می‌رسد، غیرقابل استفاده کند و یا از کیفیت حقیقی‌شان بکاهد. بنابراین انتخاب صحیح چسب‌ها متناسب با محیط، شرایط استفاده از آنها و همچنین ویژگی‌های مکانیکی و مقاومتی چسب‌ها، می‌تواند محصول تولید شده را به هدف نهایی‌اش برساند.

در بین چسب‌های تولیدشده و موجود در بازار، چسب‌های گرما ذوب یکی از پرکاربردترین چسب‌ها در بخش بسته‌بندی هستند. برای معرفی این چسب، چند مثال و چند پارامتر مهم را مطرح می‌کنم. از آنجایی که بیشتر چسب‌ها حلال پایه هستند (در مقابل آب پایه‌ها)، اشتعال‌زا بودنشان یک خطر جدی برای واحدهای صنعتی به حساب می‌آید و از طرفی چون جهان به سمت استفاده هر چه کمتر از حلال‌های آلی می‌رود (طبق قانون محدودیت نشر حلال‌های آلی)، استفاده از چسب‌های با حداقل حلال و یا حتی بدون حلال به خواسته بسیاری از صنایع تبدیل شده است. عاری از حلال بودن چسب‌های گرما ذوب چند مزیت مهم را به دنبال خود دارد: 1. ارتقا سطح امنیتی واحد مربوطه و برطرف شدن خطر انفجارها و آتش‌سوزی 2. ارتقا سطح بهداشت محیط و به حداقل رسیدن بو.

تعریف گرما ذوب:

چسب‌هایی پلیمری از نوع ترموپلاستیک (که با حرارت جاری می‌شوند)، عاری از حلال که به‌صورت مذاب اعمال می‌شوند، در دمای محیط 100 درصد جامد هستند و به‌صورت فیزیکی (نه به‌شکل پیوند‌های شیمیایی) تثبیت می‌شوند. این چسب‌ها به‌صورت تکه‌های منظم و یا غیرمنظم جامد، در شکل‌های مختلف و همچنین به‌صورت نواری یا Tape موجود هستند.

همچون سایر چسب‌ها، مقاومت اتصالات چسب‌های گرما ذوب بر پایه اتصال چسبندگی بین چسب و سطوح (adhesion)، و بر پایه مقاومت هم‌چسبی ماده چسبناک (cohesion) است. به همین منظور برای رسیدن به دو چسبندگی مورد نظر (دِگَر چسبی و همچسبی)، چسب باید به‌صورت مذاب اعمال شود، تا مولکول‌های چسب بتوانند به اندازه کافی به سطح جسم مورد نظر نزدیک شده و آن را تر کنند و با مولکول‌های سطح برهمکنش داشته باشند. چسب مذاب امکان ایجاد یک پوشش صاف با ضخامت مناسب را فراهم می‌کند. در صنعت بسته‌بندی چسب‌های گرما ذوب توسط دستگاه‌های مخصوص در مخزن چسب، ذوب شده و توسط تفنگ یا Gun  بر روی سطح اعمال می‌شوند.

چسب پس از ذوب، به سطح اول اعمال شده و در مدت زمان مجاز (Open time) قطعه دوم متصل می‌شود. قطعه دوم را هم می‌توان به منظور نگه داشته شدن در موقعیت مکانی مناسب، از قبل با مقداری چسب آغشته شود. سپس چسب به سبب فرآیند تثبیت فیزیکی و اتلاف گرمای چسب، جامد می‌شود. در ابتدا ویسکوزیته چسب افزایش می‌یابد و سپس به‌صورت فزاینده‌ای سفت می‌شود.

سرعت تثبیت چسب گرما ذوب بسیار سریع است زیرا هیچگونه واکنش شیمیایی در زمان تثبیت صورت نمی‌گیرد و به هیچ ماده ثانویه‌ای برای گیرایی چسب نیاز نیست (جزیی که از چسب خارج شود (مثل حلال‌ها) و یا به چسب افزوده شود). تنها، گرمایی که درون چسب نهفته است و آن را مذاب کرده است باید از چسب خارج شود و چسب تثبیت می‌گردد. زمان تثبیت شدن یا Setting Time، مدت زمانی مورد نیاز برای رسیدن چسب به مقاومت نهایی اش است. مدت زمانی را که فرصت داریم تا دو سطح را بهم متصل کنیم، زمان باز بودن یا Open time می‌گویند. در واقع در زمان Open time، چسب هنوز قابلیت تر کردن سطح را دارد. بنابراین تا زمانی‌که چسب هنوز مذاب است، سطح دوم می‌تواند به سطح اول متصل ‌شود. اگر چسب از حالت مذاب دور شده باشد، ممکن است نتواند سطح دوم را تر کند و از این‌رو چسبندگی ضعیفی رخ خواهد داد. تثبیت سریع چسب به این معنی است که زمان کمی را برای متصل کردن سطح ثانویه به سطح اولیه در اختیار داریم. این سرعت بالای تثبیت، مناسب خطوط تولید اتوماتیک هستند اما با این حال دسته‌ای از چسب‌های گرما ذوب وجود دارند که زمان تثبیت شدن طولانی دارند و برای خطوط تولید دستی و یا خطوط تولید با زمان طولانی‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرند.

اما موضوع دیگر، چسبندگی آنی پس از اعمال چسب است. از آنجایی که خطوط بسته‌بندی و همچنین تولید بسیاری از قطعات به‌صورت پیوسته است، نیاز به چسبندگی اولیه آنی چسب احساس می‌شود. به این منظور که چسب اعمال شده تا قبل از اینکه به تثبیت نهایی برسد، چسبندگی اولیه‌ای را از خود نشان دهد و قطعات مورد نظر را بدون فشار و یا با حداقل فشار در کنار یکدیگر قرار نگاه دارد تا به مرور زمان چسب تثبیت شود و به مقاومت نهایی‌اش برسد. این ویژگی را Green Strengh می‌نامند. وجود این ویژگی در چسب‌های گرما ذوب سرعت تولید را بالا خواهد برد.

با روش‌های زیر می‌توان سرد کردن را تسریع کرد و در نتیجه سرعت تثبیت چسب بیشتر شده و زمان فرآیندی پایین می‌آید. بیشتر این موارد بر پایه تسریع اتلاف حرارت موجود در چسب مذاب می‌باشند:

  1. استفاده از مواد با هدایت حرارتی بالا
  2. سرد شدن قطعات متصل شده
  3. اعمال ضخامت نازکی از چسب
  4. اعمال چسب در دمای پایین
  5. ظرفیت گرمایی ویژه پایین در چسب
  6. دمای پایین محیط
  7. جریان هوایی شدید بر روی قطعه
  8. اعمال به‌صورت اسپری

اما نکته قابل توجه در افزایش سرعت فرآیند سرد کردن چسب گرما ذوب این است که قبل از اینکه چسب تثبیت شود، باید سطوح مورد نظر را تر کرد تا پیوند‌های مورد نظر را برقرار شود. مواد فلزی از آنجایی که هدایت حرارتی بالایی دارند اگر از قبل گرم شوند، میزان ترشوندگی را بالا برده و در نتیجه مقاومت چسبندگی بالا خواهد رفت. از این رو طبق میزان مقاومت مورد نظر و همچنین سرعت مناسب تولید، باید دمای بهینه‌ای را برای این گونه قطعات تعریف کرد.

دلایل انتخاب چسب‌های گرما ذوب را می‌توان اینگونه ذکر کرد:

  1. سهولت اعمال چسب از طریق تجهیزات فرآیندی با سرعت بالا
  2. تشکیل اتصالات قوی، دایمی و پایدار در عرض چند ثانیه پس از اعمال
  3. عاری از خطرات زیست‌محیطی و حداقل اتلاف به‌خاطر سیستم‌های 100 درصد جامد
  4. سهولات در جابه‌جایی
  5. عدم وجود مواد فرار (حلال) یا اجزای اشتعال‌پذیر
  1. چسبندگی عالی (برای صنعت بسته‌بندی)
  1. امکان‌های متنوعی برای تعیین فرمولاسیون با توجه به نیازمندی‌های صنعت (رنگ، گرانروی، دمای اعمال، و مشخصات عملکرد)
  2. مقرون به صرفه بودن

با تمام این اوصاف استحکام و مقاومت حرارتی چسب‌های گرما ذوب معمولا پایین‌تر از چسب‌های متداول است (مثل چسب‌های اپوکسی، سیانواکریلات، پلی‌یورتان‌ها)، زیرا چسب‌های گرما ذوب، ساختار‌های 3 بعدی از طریق پخت (Curing) و برقراری اتصالات عرضی تشکیل نمی‌دهند.

اتصال‌عرضی شدن، ایجاد پیوند‌های بین مولکولی است که از جاری شدن یا خزش (وارفتگی) جلوگیری می‌کند و مقاومت‌های‌های شیمیایی و حرارتی بالایی را مهیا می‌سازد. اما پلیمرها پس از تشکیل ساختار 3 بعدی دیگر قابلیت بازگشت‌پذیری به حالت مذاب را نخواهند داشت و در صورت اعمال حرارت بالاتر از دمای معینی مولکوها تجزیه شده و می‌سوزند. که این نوع ساختارهای مولکولی شبکه‌ای مربوط به پلیمرهای ترموست است. اما همانطور که گفته شد در چسب‌های گرما ذوب پلیمرهای ترموپلاستیک استفاده می‌شوند که این موضوع امکان ذوب کردن (به‌صورت مکرر) در دمای بالا، عدم ازکارافتادگی تجهیزات ذوب چسب (جامد شدن چسب در مخزن و تجهزات، و ذوب دوباره) و همچنین مقدار اتلاف هر چه کمتر این نوع چسب‌ها را سبب می‌شود.

همچنین نبود حلال‌ها و استفاده از پلیمرهای ترموپلاستیک محدودیت‌هایی زیر را ایجاد می‌کنند:

  1. نفوذ ضعیف به محیط‌های متخلخل و تر کردن سطوح زبر
  2. جذب آلودگی از سطح
  3. تَر کردن ضعیف سطوح فلزی (که پیش از این توضیح داده شد)
  4. عدم تشکیل ساختارهای 3 بعدی مولکولی و در نتیجه عدم دستیابی به استحکام‌های بالا

به‌طور کلی چسب‌های گرما ذوب در کاربردهایی که نیاز به مقاومت‌های بالا نمی‌باشد استفاده می‌شوند (بسته‌بندی، برچسب‌زنی، نوار چسب‌ها، و اتصالات موقتی و آنی). اما با این حال با وارد کردن بعضی از مواد می‌توان در چسب‌های گرمای ذوب ساختارهای سه‌بعدی ایجاد کرد.

شناخت اجزای چسب‌های گرما ذوب، شناخت نقش هر جز، و همچنین تعاریف و مفاهیم به کار رفته در این صنعت می‌تواند ما را به انتخاب درست این چسب‌ها سوق دهد. یکی دیگر از راه‌های انتخاب چسب مناسب، شبیه‌سازی شرایط محیطی توسط دستگاه‌های تست است که صنایع تولید‌کننده چسب و طراحان فرمولاسیون چسب‌ها از طریق دستگاه‌های تست مورد نظر، چسب مناسب با نیاز مشتریان را طراحی می‌کنند.

بسته بندی و ارتباط آن با فروش

خلاقیت یک فرآیند ذهنی است که شامل تولید ایده یا مفاهیم جدید و یا ایجاد ارتباط های تازه بین ایده ها و مفاهیم موجود، می شود.

از دیدگاه علمی، محصولات یک تفکر خلاق (که گاهی تفکر واگرا نیز خوانده می شود)، معمولا هم ابتکار دارند و هم دارای تناسب و اقتضاء می باشند. از دیدگاه عام و روزمره، خلاقیت صرفاً عمل ساختن چیزی جدید می باشد.

یکی دیگر از تعاریف خلاقیت فرآیند شکستن پیش فرض ها و انگاشت هاست. بسیاری از ایده های خلاقه وقتی شکل می گیرند که فرد عقیده هایی که از قبل در ذهنش تشکیل شده بود را دور می اندازد و تصمیم می گیرد که راه و روشی جدید که به نظر می رسد دیگران به آن فکر نکرده اند را به کار گیرد. طی بررسی های به عمل آمده، زیبایی و خلاقیت و نوآوری در طراحی و بسته بندی باعث جذابیت بیش از حد کالا میشود و چشم هر بیننده ای را جذب خود می کند.

استفاده از خلاقیت و به وجود آوردن یک بسته بندی با طراحی زیبا تضمین کننده فروش و جذب مصرف کننده است. به تعدادی از خلاقیت در طراحی گرافیک و بسته بندی در ذیل توجه کنید که خود گویای همین امر است.

رنگ قرمز

قرمز نشانه ي عشق، خطر، نيرو و نشاط است. قرمز انرژي دهنده و محرك بسيار نيرومندي است. با ديدن رنگ قرمز تپش قلب و فشار خون افزايش مي يابد. كودكان اغلب به رنگ قرمز علاقه دارند. در چين رنگ قرمز نشانه ي جشن و خوشبختي است و در بسياري از مراسم فرهنگي از آن استفاده مي شود. در اين كشور قرمز رنگ خلوص و پاكي است. در بسياري از پرچم هاي كشورها اين رنگ ديده ميشود. در غرب قرمز نشانه ي خوش اقبالي است.

قرمز در كنار ساير رنگ ها معناي متفاوتي دارد. در آمريكا قرمز و سبز نشان كريسمس است. در بسياري از فرهنگ هاي شرقي قرمز در كنار سفيد به معناي خوشحالي است. در آمريكا چنانچه قرمز در كنار صورتي قرار گيرد دلالت بر روز عشق ورزي دارد. در سنگاپور رنگ قرمز به معني موفقيت و خوشحالي است.

همانطور كه در مطالب فوق اشاره شد رنگ ها در بسته بندي و بر نظر خريداران تاثير فوق العاده اي دارند.

رنگها بر عادت هاي خريد مردم نيز تاثير مي گذارند.

قرمز متمايل به نارنجي سياه و آبي سير خريداران را به خود جذب مي كنند. صورتي، آبي متمايل به خاكستري آبي روشن و آبي تيره خريداران پولدار را به خود جلب مي كنند. صورتي كمرنگ و آبي آسماني افراد آرام و مطيع را به خود جذب مي كنند.

رنگ نارنجي

نارنجي نشانه ي گرمي، اشتياق و علاقه ي زياد و جديت در كار است. اين رنگ دستگاه عصبي را تحريك مي كند و محرك اشتها است. رنگ نارنجي حافظه را تحريك مي كند. اين رنگ اثر شديدي در جذاب كردن و فروش محصولات غذايي و دريايي دارد. رنگ نارنجي هم چنين بيانگر كيفيت عالي محصول است. جوانان بيشتر از ساير گروه هاي جامعه به اين رنگ توجه ميكنند .

در مذهب پروتستان به رنگ نارنجي توجه مي شود.اين رنگ در هند و مكزيك رنگ مورد علاقه ي مردم است. در آمريكا كالاهاي ارزان قيمت به رنگ نارنجي هستند. در بعضي ازفرهنگهاي شرقي نارنجي نشانه ي تجمل و نيز نعمت و بركت است.

رنگ زرد

قرآن كريم رنگ زرد روشن را رنگي شادي بخش ناميده است ( بقره : 69). زرد اعصاب را تقويت كرده و توانايي ذهنيت برتر را به تحريك وا ميدارد. زرد اعصاب حركتي را فعال و در عضلات انرژي توليد مي كند. زرد در بيش تر كشورها مفهوم خوشحالي و مطلوب بودن را دارد.

در آسيا رنگ زرد نشانه ي تقدس و پرهيزكاري است. در كشورهاي مسيحي زرد نشانه ي نور خورشيد و دانايي است. در مالزي كه جمعيت آن مخلوطي از مالايي ها هندي ها و چيني ها است رنگ زرد دلالت بر خاندان پادشاهي دارد و طلايي نشانه ي عمر زياد است. در سنگاپور از رنگ زرد در طراحي بسته بندي غذاها نبايد بهره گرفت. كاربرد بيش از حد زرد در بسته بندي مصرف كننده را از محصول دور ميكند.

ارغواني

ارغواني نشانه ي تشريفات و شكوه است. در بعضي از كشورهاي غربي اين رنگ نشانه ي دلتنگي براي ميهن است. رنگ ارغواني بيشتر مورد توجه كودكان به خصوص دختر بچه ها است. اگر چه اين رنگ در بعضي از كشورها دلالت بر سوگواري و مرگ نيز دارد ولي در بسياري از فرهنگ ها نشانه ي نجابت و شرافت است. اين رنگ چون كمتر در طبيعت ديده ميشود استفاده از آن در طراحي بسته بندي غذاهاي دريايي بايد با احتياط انجام شود. لئوناردو داوينچي معتقد بود كه رنگ ارغواني ميتواند قدرت تفكر انسان را تا 10 برابر افزايش دهد. اين رنگ قدرت تخيل را در كودكان افزايش مي دهد. در كشورهاي مسيحي رنگ ارغواني به معناي ثروت و توان گري است. در چين رنگ ارغواني يك رنگ بد يمن و بد اقبال است.

بنفش

رنگ بنفش در بسياري از فرهنگ ها به معني رنج و همدردي است. استفاده از اين رنگ در طراحي بسته بندي مواد غذايي و دريايي توصيه نمي شود.

و…

در ژاپن رنگ هاي طلايي سفيد ارغواني نقره اي و صورتي دلالت برخوشبختي و كيفيت خوب محصول دارد.

در پاكستان رنگ هاي سبز و نارنجي مورد علاقه ي مردم است و استفاده از اين رنگ در طراحي بسته بندي مواد غذايي و دريايي توصيه مي شود.

در ايران رنگ هاي سفيد، سبز و قرمز كه رنگ هاي پرچم ملي است در طراحي بسته بندي مواد غذايي ارجحيت دارند.

در سنگاپور رنگهاي قرمز، قرمز و نارنجي و قرمز و سفيد دلالت بر موفقيت و خوشبختي دارد.

در انگلستان و فرانسه رنگ هاي سفيد، قرمز و ارغواني مورد علاقه ي مردم است.

در آلمان و بلژيك رنگهاي زرد و قرمز و در دانمارك و كانادا و اتريش رنگ هاي سفيد و قرمز ارجحيت دارند.

در فنلاند و يونان رنگ هاي سفيد و بنفش و در نروژ و هلند رنگ هاي سفيد، قرمز و بنفش مورد علاق هي مردم هستند.

در ايتاليا و بلغارستان رنگ هاي سفيد، سبز و قرمز مورد اقبال عموم واقع شده اند.

در ايرلند رنگهاي سفيد، سبز و نارنجي و در اسپانيا رنگهاي زرد و قهوه اي مورد توجه مردم قرار دارند.

مردم روسيه به رنگ هاي سفيد، آبي آسماني و نارنجي توجه مي كنند.

تبلیغات می تواند علاقه مردم را جلب کند، می تواند مردم را وادار کند که به نام تجاری شما فکر کنند و حتی آن ها را به فروشگاه بکشاند در هر حال هر قدم که هزینه کنید مردم کالای شما را نمی خرند مگر آنکه تمام اصول ارتباطی را رعایت کنید. یکی از مهمترین اصول بسته بندی است که مفهومش ظاهر شما در مقابل مصرف کننده است در لحظاتی بسیار حساس؛ لحظاتی که آخرین تصمیم خرید گرفته می شود.

تبلیغات در شبکه های پر طرفدار اجتماعی نیز می تواند در تمایل افراد به خرید کالاهایی با یک برند خاص موثر باشد. در عین حال توضیحات فروشنده برای متقاعد کردن مشتریان نیز نقشی مفید در این زمینه ایفا می کند.

۷۰ درصد از تصمیمات خرید یک خریدار در فروشگاه گرفته شده و از طراحی و بسته بندی یک کالای خاص تاثیر می پذیرد. با وجود وفاداری بسیاری از مشتریان به برندهای پر سابقه یک بسته بندی هوشمندانه می تواند ذهنیت مشتریان را نسبت به یک کالا تغییر دهد. طراحی یک کالا به نظریات شما جهت می دهد در نتیجه یک طراح باید خود را به جای مشتری قرارداده و از نگاه او به یک محصول بنگرد.

پیشرفت و سرعت تغییرات در دهه های گذشته در همه زمینه های فرهنگی و فناوری موضوعی کاملا ملموس برای همه ماست. از مهمترین ابزار در گسترش و اشاعه این تغییرات را به جرات می توان رسانه نامید. حتی این تحولات خود رسانه را نیز شامل شده است.

نگاهی به تعداد، نقش آفرینی و نفوذ رسانه ها  در دهه های گذشته به خصوص از ابتدای دهه 70 میلادی نکته ای را آشکار می کند و آن اینکه این ابزار گوناگون اطلاع رسانی در ایجاد و انتقال تحولات، خود را نیز در گیر کرده و به روز رسانی نموده است. اما ارتباط بسته بندی با این موضوع چیست و جایگاه آن کجاست را درادامه خواهیم پرداخت.

در تعریف ابتدایی بسته بندی،  تعریفی که تا 10-15 سال قبل نیز نظرعمده بود، سه وظیفه محافظت، حمل و بازاریابی کل مبحث بسته بندی را شامل می شد. شاید حتی به درستی بتوان گفت که بسته بندی تنها خدمتگزار کالای درون آن بود و جایگاهی کاملا پایین تر از چیزی داشت که درون خود نگهداری می کرد. امروز اما این توازن قوا برهم خورده است. بسته بندی در دنیای امروز می تواند عاملی در نخریدن و دیده نشدن حتی یک کالای خوب شود اگر توجه کافی تولید کننده را به خود ندیده باشد و این تنها سبب نشده است مگر به این خاطر که بسته بندی پا را از ابزار محافظتی کالا فراتر گذارده و تبدیل به رسانه ای بسیار قدرتمند شده است با تمام پیچیدگی های خاص آن.

با عبور از تعاریف قدیمی بسته بندی و پذیرش آن به عنوان ابزاری رسانه ای، حال می توان نقش های جدیدتری را که برعهده گرفته یا شاید بتوان گفت برعهده آن گذاشته شده باز تعریف کرد. بسته بندی بخشی تفکیک ناپذیر از سرمایه گذاری برای موفقیت در فروش کالاست. رسانه ای ارتباطی است که نام تجاری را تبلیغ و در خاطر می نشاند، اعتماد ایجاد می کند، در تصمیم گیری برای خرید یا نخریدن کالا تاثیر می گذارد، از کیفیت محصول می گوید،از اهمیتی که تولید کننده برای شعور خریدار قایل شده است، از میزان توجه به راحتی و حتی محدودیت های جسمی و ذهنی مصرف کننده. کودکان و سالمندان را از خطرات احتمالی سوء مصرف يک محصول خطر آفرین و آسیب رسان در حین باز کردن بسته حفظ می کند، حتی سن و سال مصرف کننده را در نوع پیام رسانی در نظر می گیرد، محتویات تشکیل دهنده و روش های مصرف محصول را اطلاع رسانی می کند و میزان دوستی با محیط زیست را به قضاوت خریدار می گذارد.بسته بندی ابزاری برای انتقال فرهنگ نیز هست.

بسته بندی پا را از این ها نیز فراتر گذاشته است. تبدیل به نزدیک ترین و قابل اعتماد ترین مشاور ما در هنگام قضاوت و خرید کالا شده است. مشاوری که نه تنها ما را به خرید یا نخریدن دعوت می کند بلکه در تصمیم گیری برای تکرار خرید نیز نقش دارد. مدتی است که دیگر نقش آفرینی بسته بندی در کمک به خرید در نقطه فروش ختم نمی شود. ماموریت بسته بندی پس از خرید پایان نمی یابد. جدید ترین نقشی که این رسانه برعهده گرفته، تدوام و تحریک به خرید دوباره کالا تا مدت ها پس از استفاده آن است. امروزه طراحان دیگر می دانند که کارکرد های چند گانه ای را برای بسته بندی پس از فروش کالا هم به جهت ظاهری و هم ساختاری در نظر بگیرند. بسته بندی های پایدار و موفق باید بتوانند پس از مصرف کالای اولیه تا مدت ها ساختار خود را حفظ کنند و میزبان مهمانان جدید باشند، هم زمان وفاداری خود را به نخستین مهمان حفظ کنند و آن را تبلیغ کنند. ایفای نقش دوباره بسته بندی در منزل از جمله وظایف جدید آن است که در آخرین تحقیق های انجام شده در بسیاری از نظرسنجی ها بالاترین جایگاه ها را به خود اختصاص داده است.

حتما همه ما این تجربه را به فراوانی داشته ایم که بدون داشتن تصمیم قبلی برای خرید کالایی با دیدن بسته بندی آن در قفسه فروشگاه، وادار به خرید شده ایم. این موضوع در دنیای مجازی نیز اتفاق می افتد. اغلب کسانی که غذا و کالا های مصرفی خود را اینترنتی می خرند نیز تمایل دارند تا قبل از خرید، بسته بندی محصول مورد نظرشان را در مانیتور ببینند. باورنکردنی است اما مطابق با آمار 65 درصد از این دسته خریداران، چنین نظری دارند. آمار بعدی جالب تر است: 63 درصد از کل خریداران قبل از نخستین خرید، همیشه بسته بندی را می بینند و می خوانند!

جاه طلبی ها و یکه تازی های بسته بندی را پایانی نیست. این طبیعت یک رسانه موفق است. پس آن را خوب بشناسیم، درک کنیم و برامواج ایجاد شده توسط آن سوار شویم و بدانیم که این بسته بندی است که در هنگام قرار گرفتن ما در جایگاه خریدار، وظیفه محافظت از کالای محبوب مان از آسیب و حمل و تشویق ما به خرید را برعهده دارد. اما از نقش آن در ایفای این وظایف هنگامی که در جایگاه تولید کننده قرار گرفته ایم غافل نشویم. بسته بندی رسانه ای است قوی تر از هر رسانه دیگر در فروش کالا. مزایای آن را به درستی بشناسیم و استفاده کنیم. از نقش و چهره هولناک آن در شکست کامل فروش کالا هایمان نیز آگاه و بر حذر باشيم.

اهمیت بسته بندی در جذب مشتری

در شرايطی رقابتی فقط بالا بودن كيفيت برای جلب مشتری كفايت نمی كند چون تعداد رقبای داخلی و خارجی همواره در حال افزايش است، امروز ديگر نمی توان گفت عطر آن است كه خود ببويد، نه آن كه عطار بگويد بلكه بايد گفت:

” عطر آن است كه خود ببويد و عطار نيز بگويد”

هر چقدر عرضه بيشتر می شود قدرت چانه زنی و حق انتخاب مشتری هم بالا می رود و در اين شرايط بايد تمام كاركرد های محصول و تلاش های ارتباطي شركت عالی عمل كند تا بتوانيد به مشتريان اثبات كنيد كه خريد از شركت شما در نهايت به نفع مشتری است . يكي از جنبه های ارتباطی بسته بندی است.

چرا بسته بندی مهمترین عامل موفقیت فروش است؟

بسته بندی امروز حکم پیام فروشنده به خریدار را دارد. در اصل تولید کننده برای موفقیت در این ارتباط دوطرفه باید بتواند به زبان خریدار صحبت کند. بنابراین بسته بندی صرفا یک محافظ کالا نیست که با گرافیک به زیبایی رسیده باشد. سوال اینجاست که آیا یک تولید کننده جواهر می تواند با خریدارش به زبان یک مسگر صحبت کند؟

تفاوتی ندارد که چه محصولی را به فروش میرسانید نه فقط در زمینه ی خوراکی ها بلکه برای پوشاک، لوازم مربوط به تاسیسات که نیاز به حمل و نقل دارند و یک بسته بندی خوب میتواند به نگه داری محصول در هنگام حمل و نقل کمک کند از جمله مواردی است که مشتریان به آن توجه میکنند.

استفاده از متن‎ها‌‎ی اثرگذار

جملات تأثیرگذار با فونت های زیبا در سایز بزرگ موجب جلب نظر مصرف کنندگان می‌‎شود. نوشته‎ها‌‎ باید شامل اطلاعاتی در رابطه با محصولات باشند و طرز استفاده از محصولات را به طور دقیق بیان کنند.

بیان مزایا، خواص و مضرات ناشی از مصرف بیش از حد محصولات نیز می‌‎تواند در مطلوب تر شدن طراحی بسته بندی کمک نماید.

استفاده از تصاویر و نقوش مناسب

تصاویر به زیبایی بسته بندی‌ها‎ کمک زیادی می‌‎کند. این امر زمانی مؤثرتر است که برای طراحی بسته‌ها‎ی فلزی که محتویات آنها مشخص نیست، از تصاویر استفاده شود.

گرافیست‎ها‌‎ با طراحی تصاویر خاص می‌‎توانند اعتماد مشتریان را برای خرید کالا جلب نمایند. تصاویر باید متناسب با نوع محصولات و همچنین نیاز مصرف کنندگان طراحی شوند.

نکته ای که باید مورد توجه قرار گیرد استفاده به جا از رنگ ها است. به عنوان مثال رنگ سبز بسته به جای استفاده می تواند بیان گر فساد و پوسیدگی و از طرف دیگر می تواند بیان گر طراوت و تازگی باشد.

در انتخاب رنگ محصولات غذایی و نوشیدنی ها، علاوه بر توجه به رنگ ماده غذایی می توان با توجه به ویژگی های گروه مصرف کننده از رنگ ها به عنوان ابزاری قدرت مند بهره جست.

محصولت صدمه ميبينه؟

محصولتُ نميشناسن؟

به محصولت اعتماد نميكنن؟

محصولت فروش نميره؟

بسته بنديشو درست كن!

گاهی برای ایجاد تأثیراتی از تمول و فریبندگی و کیفیت عالی می توان در رنگ بندی از مقداری طلایی و یا نقره ای به همراه رنگ هایی متالیک از آبی، قهوه ای، فیروزه ای و خاکستری و خرمایی استفاده کرد. از این ترکیب بندی ها برای محصولاتی همچون شکلات، عطر و محصولاتی که نیاز به القا قیمت گران دارند به کار برده می شود.

پس ما می توانیم با به کارگیری رنگ مناسب و زیبا در امر جذب مشتری و فروش بیشتر محصول قدمی بزرگ را برداریم و تضمینی باشیم برای جلب مشتری.

ارزش گذاری ساختار بسته بندی

یکی از اجزای بسیار تاثیر گذار در فرایند فروش الگویی است که برای ساختار بسته بندی طراحی و انتخاب می شود. این طراحی گاهی الهام گرفته از عناصر مرتبط با محصول مثل هندسه محصول، منشا محصول یا جغرافیای تولید محصول می باشد. بنابراین صرفا با تکیه بر خلاقیت ذاتی طراح و بدون کمک گرفتن از داده های بازار شناسی نمی توان به گزینه های مناسب رسید. نکته مهمتر، البته، چگونگی انتخاب از میان این گزینه ها و ارزیابی بسته منتخب در آینده است. در این زمینه آزمایشات مختلفی پیشنهاد و امتحان شده اما یک نکته کلی این است که این آزمایشات تا حد ممکن به حالت واقعی خرید نزدیک باشند. اینکه محصول شما در یک بازار ملی یا بین المللی با رقبای بزرگ می جنگد یا در یک بازار محلی و با محصولات تازه وارد تاثیری بسیار زیادی روی نوع تست های ما خواهد داشت.

از دید فنی ساختار بسته بندی شامل انتخاب ماده بسته بندی، نیازهای مصرف کننده، نیازهای خرده فروش و انبار، الگوی هندسی، فرایند تولید، ملاحظات لجستیکی و ملاحظات زیست محیطی می شود. کلیه این اطلاعات به تفکیک از بخش های مختلف سازمان بایستی در اختیار طراح یا تیم طراحی گذاشته شود. در پایان نیز تیم طراحی بایستی با استدلال های مشخص و واقعی ارتباطی منطقی بین گزینه نهایی و نیازمندی های بخش های مختلف برقرار کند. البته صحبت از تعیین نیازها بر خلاف سادگی ظاهری آن به آسانی امکان پذیر نیست. در واقع مهندس یا طراح بسته بندی بایستی اطلاعات فنی و تجربه کافی در مورد مواد بسته بندی، روشهای تولید، قوانین مرتبط با محصول و استانداردهای حمل و نقل داشته باشد. در مواردی چون محصولات غذایی عمق دانش فنی و صلاحیت طراح یا مهندس بسته بندی خلاقانه در ارتباط با ارزیابی عناصر حساسیت محصول و مواد بسته بندی قابل تماس مستقیم با محصول اهمیت بسیار زیادی پیدا خواهد کرد.

مشکلات بسته بندی در ایران عبارت اند از :

  1. فقدان فرهنگ و باور جامعه نسبت به بسته بندی
  2. کمبود دانش بسته بندی در صنایع
  3. کمبود امکانات بسته بندی و واحد ها و کارخانه جات بسته بندی و استفاده غیر بهینه از امکانات موجود در کشور
  4. استفاده از مواد نامرغوب در تولید بسته ها
  5. عدم رعایت استاندارد های بسته بندی و فقدان استقرار استاندارد
  6. کمبود امکانات چاپ روی بسته ها یا محدودیت های فرهنگی جهت چاپ
  7. توجه ناکافی به جدابندی کالا ها
  8. جدید بودن علم بازار یابی در ایران به عنوان مرجع بسته بندی
  9. در حال توسعه بودن ایران و شناخته شدن به عنوان فروش فله ای
  10. هزینه های بالای بسته بندی در ایران. تقریبا 35% بهای فروش
  11. ماشین های بسته بندی قدیمی
  12. عدم تحقیقات بازار در مورد بازار هدف

گاهی درک بسته‌بندی مناسب چندان سخت نیست. اما فهمیدن این که کجا باید با زبان ساده صحبت کرد نیز کار هر کسی نیست.

سازنده:محمد رستم‌زاده پس از ساخت و تولید پرندگان سرامیکی خود به دنبال بسته‌بندی بود که همزبان این پرندگان باشد. یعنی ساده، یادآور طبیعت و دوست‌داشتنی.

در نهایت او که طراح گرافیک نیز هست این بسته ساده را برای ساخته‌های خود انتخاب و تولید می‌کند. حالا همه چیز به هم می‌آید.

کاملا پیداست که همان حسی که هنگام  طراحی و ساخت مجسمه‌ها در آنها دمیده شده در بسته‌بندی نیز جاری شده است.

اکنون مجسمه‌ها و جعبه آنها یک آواز را می‌خوانند. بخصوص وقتی با قطعه شعری در زیر جعبه برخورد می‌کنی که فقط به خاطر همین مجسمه‌ها سروده شده آن هم به دو زبان و توسط نوجوانی که حس پاک همذات‌پنداری خود با پرندگان را بخوبی تصویر کرده است.

این چنین است که این محصول و بسته آن، نماد آن چیزی می‌شود که از دل برامده و این شانس را دارد که بر دل هم بنشیند.

جعبه از مقوای کروگیت (کارتن) با موج ریز (F flute) است که برای چاپ روی سطح کرافت آن از تکنیک چاپ اسکرین استفاده شده تا کیفیت بصری و عمق رنگ آن افزایش یابد. ساختار جعبه و جداکننده داخل آن بسیار ساده است و اتصالات نیز بدون چسب هستند.

یادآور می‌شود که در لحظه انتخاب و خرید چنین محصولاتی بسته‌بندی آنها نقش زیادی ندارد زیرا معمولا این گونه کالاها بدون بسته‌بندی به نمایش درمی‌آیند، اما نقش بسته‌بندی در احساس رضایت و اطمینان پس از خرید قابل توجه می‌باشد. ضمن آن که بسته‌بندی حاضر به دلیل طراحی ساده، هنرمندانه و اصیل آن (به دلیل مواد بکار رفته در آن) دارای ارزش هدیه هم هست و خریدار را برای چنین کاربردی تشویق می‌کند.

در مجموع صفت “متناسب” برای این بسته‌بندی بسیار بجاست و شکی نیست که این بسته نقش و وظیفه خود در حمل و نگهداری و فروش این محصول را ایفا خواهد کرد.

تاثیر روش‌های فرآیند غذا بر انتخاب نوع بسته‌بندی

پیش از اینکه تصمیم‌ بگیرید چه فرآیندی را باید برای تولید محصولات غذایی انتخاب کنید، به چالش‌ها و محدودیت‌های بسته‌بندی، فرصت‌ها و هزینه‌های آن توجه کنید. مصرف‌کنندگان به طور فزاینده‌ای درخواست تامین غذای ایمن بدون به هدر رفتن ارزش‌های غذایی، کیفیت یا طول عمر غذاهایی را دارند که می‌خرند. خوشبختانه بسیاری از روش‌ها برای انجام فرآیندهای غذایی در حال انطباق خود در این مسیر هستند. اما این پیشرفت‌ها در فرآیندهای تولید غذا چگونه الزامات بسته‌بندی محصول را تغییر می‌دهد؟

پروفسور Murat Balaban دانشگاه Auckland

نخست اینکه، انتخاب تکنولوژی فرآیند بستگی به غذا دارد، ویژگی‌های حیاتی شامل PH، میزان رطوبت، فاز (جامد، نیمه‌جامد، مایع با ذرات معلق، مایع) و پایداری حرارتی. سپس واحدهایی که باید از بین بروند (مانند میکروارگانیزم‌ها، هاگ‌ها، یا آنزیم‌های نامطلوب) در جایگاه بعدی قرار می‌گیرند. درجه ریسک قابل پذیرش آنها در مواد غذایی بستگی به قوانین ایمنی دارد. عمر مفید محصول مهم است، همچنان محیطی که غذا در آن انبار می‌شود (مانند دمای اتاق برای دو سال، یا خنک نگه داشتن با عمر قابل انتظار یک‌ماهه). بعد از آن نگهداری مواد مغذی و کیفیت و قابلیت اجرا از لحاظ اقتصادی موضوعات اصلی به شمار می‌آیند.

انتخاب بسته‌بندی، بخشی جدایی‌ناپذیر از این فرآیند است. ما در ادامه مفاهیم بسته‌بندی را برای روش‌‌های گرمایی و غیرگرمایی معرفی می‌کنیم:

فرآیند قرعی (Retort Processing)

فرآیند گندزدایی (Aseptic Processing)

استریل‌سازی گرمایی با استفاده از امواج مایکروویو (MATS)

فرآیند فشار بالا یا بسیار بالا (HPP/UHP)

پالس نوری با شدت بالا (HILP)

روش گرمایی:

در فرآیند گرمایی، هدف بالا بردن دمای غذا برای کاهش عامل هدف (به‌طور نمونه میکروارگانیزم‌ها یا سایر هاگ‌ها) تا رسیدن به درجه مطلوب است. اگرچه مواد مغذی و کیفیت به خاطر گرما به میزان متفاوتی افت پیدا می‌کنند، آب‌پز، پاستوریزه و استریلیزه کردن، می‌توانند بسته‌ به شدت در نظر گرفته شده دما، مورد استفاده قرار گیرند. هر چه سریع‌تر دمای محصول به درجه سرمای مورد نظر برسد و هر چه کل فرآیند در زمان کمتری انجام شود، مواد مغذی و کیفیت محصول بهتر حفظ می‌شود.

قرعی کردن:

قرعی کردن را می‌توان برای پاستوریزاسیون انجام داد (از بین بردن میکروارگانیزم‌های پاتوژنیک گیاهی) که بر خنک کردن و طول عمر محدود (مانند دو ماه) یا استریلیزاسیون (کاهش هاگ‌های مقاوم به حرارت تا درجه قابل قبول، افزایش طول عمر تا دو سال در دمای اتاق) تاکید دارد.

این روش می‌تواند بر انواع جامدها و نیمه‌جامدها، مایعات با ذرات معلق یا مایعات انجام پذیرد. هزینه فرآیندهای گرمادهی به‌طور کلی کمتر از روش‌های غیرگرمادهی است.

الزامات بسته‌بندی: ماده اولیه بسته‌بندی باید در برابر حرارت و فشار ملایم مقاوم باشد بدون اینکه تغییری در ویژگی نفوذناپذیری‌اش و نیز تعاملش با مواد غذایی به وجود آید. قوطی‌های فلزی یا پلاستیکی، ظرف‌های شیشه‌ای، پاکت‌های پلاستیکی یا متالایز و انواع سینی‌ها توصیه می‌شود.

از آنجایی که غذا پیش از انجام فرآیند بسته‌بندی می‌شود، شانس آلودگی مجدد تا حد بسیار زیادی کاهش می‌یابد. فرآیند گرمادهی برای قرن‌هاست که مورد استفاده قرار می‌گیرد به همین خاطر فناوری، دانش و تجربه آن وجود دارد. روش‌های دقیق برای ارزیابی ایمنی و کاهش مواد مغذی و ویژگی‌های کیفی شناخته شده هستند. بهینه‌سازی فرآیند از نظر زمان و دما، ابزار گرمادهی و تکان‌های مکانیکی همگی موجود هستند. البته بسته‌ به نوع غذا، ویژگی‌های کیفی و مواد مغذی می‌تواند تا حد زیادی کاهش یابد.

انتخاب نوع بسته‌بندی, میکروارگانیزم‌ها, فرآیند قرعی, فرآیند گندزدایی, استریل‌سازی گرمایی با استفاده از امواج مایکروویو, فرآیند فشار بالا یا بسیار بالا, پالس نوری با شدت بالا,

Allpax Orbital systems،برای استفاده بهینه از فضا، از درب‌هایی استفاده می‌کند که به سمت بالا باز می‌شوند.

فرآیند/ بسته‌بندی گندزدا

فرآیند گندزدایی به غذاهایی که می‌توان آنها را از درون یک مبدل حرارتی پمپ کرد محدود می‌شوند و می‌توان آن را برای پاستوریزه یا استریلیزه کردن استفاده کرد(به اطلاعات بالا در بخش فرآیند قرعی مراجعه شود). همانند فرآیند قرعی، این یک فناوری کامل و تکامل یافته است. هرچه گرمادهی و سردکنی محصول سریع‌تر انجام پذیرد، محصول با کیفیت بالاتری به دست می‌آید.

الزامات بسته‌بندی: پس از انجام فرآیند، محصول باید درون ظرف‌های مناسبی قرار گرفته و دربندی شود. در شرایط استریل، ماده اولیه بسته‌بندی باید در این شرایط (استفاده از مواد شمیایی یا/ و منابع نوری) قبل از پرکنی شکل گرفته و استریل شود. جعبه‌های چهارگوش، اغلب در بسته‌بندي هاي اسپتیک مورد استفاده قرار می‌گیرند که پیشرفت موثری در استفاده مناسب از فضا در انبار و حمل‌ونقل در مقایسه با ظروف سختی همچون بطری‌ها هستند چراکه به صورت رول به مکان بسته‌بندی حمل و در آنجا تولید می‌شوند و به همین خاطر فضای کمتری را نسبت به بسته‌های از پیش تولید شده اشغال می‌کنند.

انتخاب نوع بسته‌بندی, میکروارگانیزم‌ها, فرآیند قرعی, فرآیند گندزدایی, استریل‌سازی گرمایی با استفاده از امواج مایکروویو, فرآیند فشار بالا یا بسیار بالا, پالس نوری با شدت بالا, متناسب با نیازهای امروز مبنی بر تولید با تیراژ کمتر، سیستم‌های بسته‌بندی اسپتیک باید انعطاف‌پذیرتر باشند. ماشین A3/Flex machine شرکت Tetra Pak به‌عنوان مثال، در بخش فکی خود دارای موتور servo است تا سرعت تغییر بین بسته‌های مختلف را کاهش دهد.

استریلیزاسیون گرمایی به کمک امواج مایکروویو (MATS)

روش MATS، امکان انجام فرآیند بر روی موادغذایی درون ظرف را به وسیله گرمادهی سریع مسیر می‌سازد به همین خاطر در مقایسه با سایر روش‌های متداول قرعی باعث حفظ بهتر مواد مغذی و کیفیت غذا می‌شود. آب به‌عنوان واسطه گرمادهی عمل می‌کند آن هم در ترکیب با تابش مستقیم امواج مایکروویو. حضور آب از توزیع غیریکنواخت گرما و نیز گرمادهی شدیدی که در روش‌های متداول گرمادهی مایکروویو اتفاق می‌افتد جلوگیری می‌کند.

جامدات، نیمه‌جامدات، ذرات معلق در مایع و غذاهای مایع می‌توانند در این روش مورد فرآیند قرار گیرند. به طور خاص، پاکت‌های پلاستیکی با نفوذناپذیری بالا، سینی‌ها و درب‌ها می‌توانند به‌عنوان ماده اولیه بسته‌بندی مورد استفاده قرار گیرند (مانند اتیل‌وینیل الکل یا EVOH).

الزامات بسته‌بندی: به‌خاطر به کارگیری امواج مایکروویو، ماده اولیه بسته‌بندی باید شفاف باشد تا امواج را عبور دهد. الزامات واکنش‌های حداقلی یا بسته‌های غیرغذایی در این روش قابل اجرا است.

MATS می‌تواند زمان فرآیند را از یک چهارم تا یک‌دهم زمان مورد نیاز برای استریلیزاسیون متداول کاهش دهد. البته برای غذاهای غیرهمگن، پیش‌بینی نقطه سرما و برنامه‌ریزی برای بهبود فرآیند گرمادهی می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.

MATS بیرون بسته‌بندی را به وسیله آب گرم می‌کند در حالی که درون بسته را به وسیله امواج با امواج 915 مگاهرتزی حرارت می‌دهد. در این روش غذا به سرعت استریلیزه و به همان سرعت نیز سرد می‌شود تا آسیب حرارتی کاهش یابد.

روش‌های جدیدتر غیرگرمایی

از آنجایی که گرمادهی ممکن است مواد مغذی و کیفیت موادغذایی را کاهش دهد، روش‌های جدید فراوانی برای انجام فرآیندهای غیرگرمایی ابداع شده است. این بدان معناست که میکروارگانیزم‌ها و آنزیم‌های ناخواسته را می‌توان بدون گرمادهی به غذا از بین برد. فرآیند فشار بالا (UHP)، میدان‌های الکتریکی پالسی (PEF)، میدان‌های آهنربایی پالسی، دی‌اکسید کربن فاز متراکم (DPCD) پالس‌های نور با شدت بالا (HILP) و سایز فناوری‌ها در این زمینه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در ادامه نگاهی نزدیک‌تر به این دو فرآیند می‌اندازیم: HILP و UHP.

فرآیند فشار بالا و بسیار بالا (HPP/UHP)

در فرآیند فشار بسیار بالا (UHP)، به‌طور کلی، غذاها بسته‌بندی می‌شوند سپس درون یک ظرف فشار بالا (یک لوله توپ را در نظر بگیرید) قرار می‌گیرند. ظرف با یک سیال (به‌طور نمونه آب) پر می‌شود و تا فشار فرآیند (اغلب بین 200 تا 1000 Mpa/ MegaPascal یا حدود 28993 تا 145023 پوند بر هر inch/psi مربع) فشرده می‌شوند. در مقایسه می‌توان گفت که فشار در عمیق‌ترین نقطه اقیانوس Mpa109 است. پس از حدود 5 دقیقه، فشار کاهش می‌یابد و بسته‌ها از درون ظرف فشار بالا بیرون آورده می‌شوند.

جامدات، بدون تخلخل، نیمه‌جامدات، مایعات بدون ذرات معلق و مایعات می‌توانند تحت فرآیند UHP قرار بگیرند. چنانچه درون غذاها، منافذ و پاکت‌های هوایی وجود داشته باشد، فشار می‌تواند این روزنه‌ها را از بین ببرد و درنتیجه ماده غذایی فشرده یا از شکل خارج شود.

فشار بالا می‌تواند اغلب سلول‌های رویشی میکروارگانیزم‌ها را غیرفعال کند. برای غیرفعال کردن منافذ میکروبی، درجه حرارتی حدود حداقل 185درجه فارنهایت مورد نیاز است. اگرچه این گرمادهی است، در مقایسه با دمای حدود 220 درجه‌ای در فرآیندهای متداول گرمایی، اما تاثیر منفی کمتری بر روی مواد مغذی و کیفیت غذاها می‌گذارد.

برخی از آنزیم‌های ناخواسته به وسیله UHP کاهش نمی‌یابند، برعکس، برخی از آنها فعالیت‌های خود را افزایش می‌دهند. آنزیم‌های باقی‌مانده برای کیفیت و طول عمر مواد غذایی که تحت فرآیند UHP قرار گرفته‌اند، مضر هستند.

در حین فشرده‌سازی، حرارت به ازای هر Mpa100، حدود 4/5درجه فارنهایت افزایش می‌یابد. به همین خاطر، از درجه حرارت بیش از حد باید به وسیله  کنترل نرخ فشار جلوگیری شود. به عنوان مثال، چنانچه محصول در درجه دمای اتاق (68 درجه فارنهایت) باشد، افزایش فشار تا Mpa700، منجر به افزایش دماي محصول تا 106درجه خواهد شد. از شروع کاهش فشار، حرارت تا 70درجه کاهش می‌یابد. این افزایش/ کاهش سریع دما به وسیله فشار را می‌توان در ترکیب با گرمادهی و روش UHP، استریلیزاسیون گرمایی با کمک فشار (PATS) نامگذاری کرد. زمان پاستوریزاسیون فرآیند، همچنین زمان سردکنی، می‌تواند تا حد زیادی در فرآیند PATS کاهش یابد که نتیجه آن کاهش از دست رفتن مواد مغذی و کیفیت محصول است.ه

الزامات بسته‌بندی: از آنجایی که غذاهای با رطوبت بالا به خوبی تحت فشار فشرده می‌شوند (10 تا 20درصد)، ماده اولیه بسته‌بندی و طراحی باید با این جمع‌شدگی موقتی در حین فشار هماهنگی داشته باشد. بنابراین بسته‌هایی با گوشه‌های سخت (مانند قوطی‌های فلزی یا بطری‌های شیشه‌ای مناسب نیستند. بسته‌بندی‌های انعطاف‌پذیر مانند پاکت‌های پلاستیکی یا بطری‌هایی که می‌توانند تا 15درصد انعطاف‌پذیری در هر سطحی از خود نشان دهند، مناسب برای این فرآیند هستند.

با این وجود UHP ممکن است باعث پارگی لمیناسیون‌های انعطاف‌پذیر شود: لمینوسیان‌های فویلی دچار بلیسترینگ می‌شوند. ویژگی نفوذناپذیری مواد بسته‌بندی ممکن است تغییر کند. طعم‌های موادغذایی ممکن است کاهش یابند و افزایش چشمگیری در نفوذ اکسیژن، دی‌اکسید کربن و بخار آب در فیلم‌های پلی‌استر متالایز شده (PET) بعد از عملیات فشار بالا به وجود آید.

UHP فناوری‌ای تجاری است همراه با حجم زیادی از اطلاعات و مشخصات فنی درخصوص آن. از آنجایی که فشار ایزواستاتیک فوری به تمام نقاط غذا بدون توجه به اندازه و شکل آن وارد می‌شود، انعطاف‌پذیری زیادی در انتخاب ظروف در اختیار می‌گذارد. ظرف‌های چندوجهی (شش‌ضلعی) به تعداد بیشتر درون ظرف سیلندری فشار جا می‌شوند و به همین خاطر عملیات را از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه‌تر می‌کند.

به دو نکته در به‌کارگیری UHP باید توجه کرد. نخست اینکه هزینه تجهیزات اولیه UHP به خاطر فشار بالاست. به‌عنوان مثال، برای ظرف 450لیتری فشار بالا در جهت ایجاد MPS600، باید دیواره‌هایی با ضخامت مناسب در اختیار داشت. همچنین پروتئین‌های ماهیچه‌ای در فرآیند UHP، دچار تغییر ماهیت می‌شوند و سفتی‌شان افزایش و رنگشان تغییر می‌یابد.

زمان تولید نیز موضوعی قابل توجه است. چنانچه محصول از پیش بسته‌بندی شده باشد (که اغلب اینگونه است)، اجرای UHP، عاقلانه است. برای مایعات، عملیات نیمه‌سری قابل اجراست: در حالی‌که یک ظرف فشار بالا پر شده است و دیگری تحت فشار است و در همین حال ظرف دیگر خالی شده است.

سیستم‌های HPP مانند این ماشین HPP 55 از مولتی‌وک، به خاطر به‌کارگیری فشار به جای گرما، محافظت بیشتری از کیفیت محصول می‌کنند.

پالس نوری با شدت بالا (HILP):

HILP یکی از فناوری‌های نوظهور در بخش غیرگرمایی‌هاست که برای غیرفعال کردن میکروب‌ها در سطوح غذا و مواداولیه بسته‌بندی به کار گرفته می‌شود. پالس‌های شدید و بسیار کوتاه‌مدت نورسفید (200 تا 1100 نانومتر) می‌تواند هم سلول‌های مولد و هم هاگ‌ها را از بین ببرد. شدت نور (که با واحد ژول بر سانتی‌متر مربع اندازه‌گیری می‌شود) به خوبی اشعه ماوراءبنفش (UV-C،200 to 280mm)، تاثیری کشنده دارد. باکتری گرم مثبت، باکتری گرم منفی و هاگ‌های قارچی همگی از مواردی هستند که با این فرآیند به خوبی از بین می‌روند. جذب UV توسط DNA و شکستن آن، علت اصلی این غیرفعال‌سازی است.گزارش‌هایی از غیرفعال‌سازی آنزیم‌ها در مایعات شفاف به وسیله فرآیند HILP وجود دارد، اما محدودیت در انجام عملیات بر روی سطوح در جامدات باعث شده تا این روش در غیرفعال‌سازی آنزیمی در بسیاری از غذاها کاربردی نداشته باشد.

الزامات بسته‌بندی:چنانچه سطوح در غذاهای بسته‌بندی شده بخواهند مورد عملیات قرار گیرند ماده اولیه بسته‌بندی باید نسبت به نور UV عبورپذیر باشند.

HILP نسبت به استریلیزاسیون شیمیایی سطح بسته، مانند پراکسیدهیدروژن یا اسید پراستیک، برتری دارد زیرا هیچ عوارضی ناخوشایند شیمیایی ندارد. تابش ضربان‌دار نور (به جای نور ممتد)گرمای نمونه را پایین می‌آورد. طول موج‌هایی که می‌توانند عواض ناخوشایندی داشته باشند، فیلتر می‌شوند. مزیت‌های خاصی در برخی انواع غذاها وجود دارد. به‌عنوان مثال، عملیات UV بر روی انگور باعث افزایش رسوراترول، ماده‌ای مفید در پوست انگور، تا 10 برابر می‌شود.

HILP تنها بر روی سطوح موثر است و در مایع‌های شفاف. غیرفعال‌سازی میکروارگانیزم‌های گوناگون در شرایط گوناگون نتایج متفاوتی نیز دارد. تاثیر بر محتویات مغذی یا شکل‌گیری مواد شیمیایی نامطلوب مورد مطالعه قرار نگرفته است (UV به‌عنوان عاملی که باعث گسترش اکسیداسیون لیپدهای غیراشباع می‌شود شناخته شده است). ایجاد سایه یکی از عواملی است که از انجام عملیات یکنواخت به خاطر بی‌نظمی‌های سطح غذا جلوگیری می‌کند. روش‌هایی باید به کار گرفته شوند که بتوانند تمام سطوح غذا را پوشش دهند. نور کوتاه UV باعث خلق ازن می‌شود که قوانین خاصی برای محیط کار و پرسنل را طلب می‌کند.

انتخاب نوع بسته‌بندی, میکروارگانیزم‌ها, فرآیند قرعی, فرآیند گندزدایی, استریل‌سازی گرمایی با استفاده از امواج مایکروویو, فرآیند فشار بالا یا بسیار بالا, پالس نوری با شدت بالا, استریلیزاسیون خشک، پالس‌های شدید نوری (HILP)، بسته‌ها را بدون نیاز به آب و مواد شیمیایی ضدعفونی می‌کند.

داشتن درک بهتر از اینکه چه اتفاقی برای بسته‌بندی‌تان در حین فرآیند می‌افتد، شما را قادر می‌سازد تا انتخاب بهتری از مواداولیه داشته باشید تا بهترین، سالم‌ترین، خوشمزه‌ترین و ایمن‌ترین موادغذایی را به مصرف‌کنندگان هدیه دهید.

یکی از مهم‌ترین دلایل رشد خوب صنعت بسته‌بندی در بحث طراحی ظاهری، تاثیر مستقیم ظاهر بسته‌بندی روی جذب مشتری بیشتر و در نتیجه فروش و سودآوری بالاتر برای کارخانجات است. اما توجه به جنبه‌های کیفی بسته‌بندی چنین تاثیر ملموسی را روی فروش و سودآوری شرکت‌ها ندارد. برای مثال، بهبود کیفیت بسته‌بندی می‌تواند موجب افزایش زمان ماندگاری محصولات غذایی و در نتیجه کاهش برگشت محصولات تاریخ مصرف گذشته شود، منتهی مشکل در اینجاست که فروش بیشتر که ناشی از بهبود وضعیت ظاهری بسته‌بندی است برای کارخانجات ملموس‌تر و جذاب‌تر از برگشتی کمتر است که در نتیجه آن بهبود کیفیت بسته‌بندی حاصل خواهد شد.

علاوه بر اینها کاهش برگشتی به کارخانجات نه‌تنها می‌تواند ضرر وارده به آنها را کاهش ‌دهد، بلکه موجب می‌شود مواد غذایی کمتری به ضایعات تبدیل شده و اسراف کمتری صورت پذیرد. هرچند که توجه به این نکته اخیر ارتباطی به سودآوری مالی نداشته و تنها جنبه‌های انسانی ماجرا را دربرمی‌گیرد و نیاز به این دارد که ما از لحاظ فرهنگی و نوع دوستی به درجه مطلوبی رسیده باشیم.

اما گذشته از تمامی این مقدمات، لازم است این نکته ذکر شود که حتی در کشورهای توسعه‌یافته نیز تمایل کارخانجات در توجه به جنبه‌های ظاهری بسته‌بندی بسیار بیشتر از توجه به جنبه‌های کیفی است، منتهی تفاوتی که بین کشورهای توسعه یافته و کشور ما وجود دارد، در وجود استانداردهای بسته‌بندی و ملزم کردن کارخانجات به رعایت این استانداردها است. متاسفانه در زمینه تدوین و اجرای استانداردهای لازم برای صنعت بسته‌بندی در ایران بسیار ضعیف عمل شده و نتیجه آن است که هیچ قانون مشخصی برای بسته‌بندی محصولات گوناگون وجود ندارد و عمدتا به‌صورت سلیقه‌ای عمل می‌شود. قیمت به مهم‌ترین پارامتر در تعیین نوع بسته‌بندی محصولات مختلف بدل شده است و هر نوع بسته‌بندی که با حداقل قیمت پاسخگوی حداقل نیازهای کارخانجات باشد مورد اقبال بیشتری قرار می‌گیرد.

متاسفانه در بسیاری از کارخانجات بزرگ با وجود تعداد زیادی متخصص مرتبط با فعالیت اصلی آن شرکت، حتی یک متخصص یا مشاور بسته‌بندی وجود ندارد و این عمده دلیلش این است که نظارت محکمی روی بسته‌بندی محصولات وجود ندارد و در نتیجه نیازی به متخصص بسته‌بندی دیده نمی‌شود.

امید است که در سال‌های آتی سازمان استاندارد، سازمان محیط‌زیست و سایر دستگاه‌های مرتبط که می‌توانند شرکت‌ها را ملزم به رعایت استانداردهای بسته‌بندی کنند، نسبت به این موضوعات حساس‌تر عمل کرده و موجب تحرکات مثبت در این زمینه شوند.

چه مواردی را در هنگام انتخاب یک شرکت بسته بندی باید در نظر گرفت؟

تصور کنید شما یک محصول جدید طراحی کرده اید که می‌خواهید به آن افتخار کنید، اما نمی‌توانید آن را بدون بسته بندی توزیع کنید. آخرین چیزی که ممکن است انجام دهید اینه که محصولی که با دقت طراحی کردید را به علت بسته بندی ضعیف، ارزان تر ارائه دهید. آنچه شما به آن نیاز دارید یک سازنده بسته بندی است که بتواند نیازهای خاص شما را تامین کند، اما با وجود رقبای بسیار در بازار بسته بندی، شما چه کسی را انتخاب می‌کنید؟

۱. اعتباربخشی کیفیت

هر سازنده و تأمین کننده بسته بندی مدعی اند که آنها تنها محصولات با کیفیت بالا را ارائه می‌دهند که می‌تواند آنها را از سایرین متمایز کند. بهترین راه برای شناسایی تامین کنندگان واقعی محصولات با کیفیت، بررسی تضمین کیفیت و اعتباربخشی است. شرکت هاي چاپ و بسته بندی كه دارای گواهینامه ایزوست که نوعی اعتباربخشی است که باید به دنبال آن باشید.

٢. محصولات و خدمات سفارشی

با چنین طیف گسترده ای از محصولات، ممکن است پیدا کردن بسته بندی متناسب با محصول شما کمی سخت به نظر بیاد. بسته بندی سفارشی، محصول شما را از آسیب محافظت می‌کند، و دقیقا به این معنی است که شما نیازی به استفاده از چاشنی اضافی بسته بندی نداشته باشید.

۳. قیمت گذاری

در حالی که همیشه باید به قیمت های رقابتی نگاه کنید، همیشه بهترین ایده، ارزان ترین راه حل نیست. محصولات ارزانتر می‌توانند کیفیت پایینتری را تجربه کنند.

۴. خدمات مشتری

هنگامی که یک شرکت بسته بندی را انتخاب می‌کنید، می‌خواهید اطمینان داشته باشید که رابطه خوبی با افرادی که در آنجا کار می‌کنند دارید. آنها باید مفید واقع شوند و با ملاحظه باشند، همه چیز را با اصطلاحات ساده توضیح دهند و اطمینان حاصل کنند که شما از محصولات و خدمات دریافتی خود بسیار راضی هستید.

۵. موقعیت

محل شرکت بسته بندی را همیشه باید در نظر بگیرید. یک شرکت بسته بندی نزدیک به محل شما، دارای مشکلات حمل و نقل و تدارکات. کم تری خواهد بود. بسیاری از شرکت ها تصمیم به وارد کردن بسته بندی، برای کاهش هزینه ها می‌کنند، اما این می‌تواند منجر به مشکلات بزرگی مانند آسیب در حمل و نقل، محصولات با کیفیت پایین، سوء استفاده و زمان چرخش آهسته شود.

مزایای بسته بندی کاغذی و مقوایی

۱- کاغذ از انعطاف پذیری خوبی برخوردار است.

۲- قابلیت شکل و چاپ پذیری خوبی را دارد.

۳- در مقابل پاره شدن ، کشش و فشار مقاوم و محکم است.

۴- کاغذ قابل بازیافت بوده و در محیط سریعا تجزیه می شود.

۵- دارای قابلیت چاپ و رنگ برای تبلیغات می باشد لذا فروش را بالا میبرد.

۶- در هنگام تهیه کاغذ و مواد اولیه این بسته ها را می توان بصورت مقاوم به رطوبت . تهیه نمود.

۷- قابلیت بسته بندی اقلام بهداشتی نظیر دستمال کاغذی را دارد.

۸- مواد اولیه کاغذ ارزان بوده و از منابع طبیعی تهیه می شود.

۹- به منظور تهویه بسته های کاغذی و مقوایی با توجه به نوع محصول می توان به راحتی سوراخی تهیه نمود.

۱۰- بسته های کاغذی و مقوایی تا حد زیادی در مقابل افزایش و یا کاهش دما محصولات را محافظت مینماید.

۱۱- به ابعاد و اشکال مختلف و به تبعیت از شکل محصول ، طریقه عمل و…می توان آنها را طراحی نمود.

۱۲- در صورت تکانها و حرکات ناشی از حمل ونقل مانع از آسیب رسیدن به محصول می شوند و در صورت برخورد محصول با بدنه بسته دچار خسارت نمی شوند.

طراحی بسته بندی چیست؟

طراحی بسته بندی در مجامع مختلف دارای تعاریف مختلف و جامعی می باشد اما در یکی از کاملترین تعاریف به عنوان یک شبکه هماهنگ تعریف می شود که هدف آن فراهم نمودن شرایط جهت حمل بهینه، توزیع مناسب، انبارش، فروش و مصرف بهینه می باشد.

طراحی بسته بندی یک عملیات پیچیده و حساس می باشد همچنین زوایای دیگری همچون پویایی، علمی، هنری و … نیز برخوردار می باشد. در سطح اولیه بسته بندی کارکردهایی همچون نگهداری از کالا، حمل و نقل، اطلاع رسانی را شامل و همچنین عناصری خدماتی را نیز در خود جای داده. ماهیت بازاریابانه بسته بندی خود یکی از مهمترین کارکردهای بسته بندی می باشد و در هنگام طراحی بسته بندی باید توجه ویژه ای به آن نمود.

کارکردهای طراحی بسته بندی حرفه ای نیازمند تخصص های مهندسی، بازاریابی، روانشناسی و طراحی گرافیک می باشد. در هر حال متخصصان طراحی بسته بندی نیازمند دانش هایی در زمینه هنری و انگیزشی می باشند.

بسته بندی جزء لازم و ضروری یک محصول است که شناساندن و نگهداری محصول را از تولید تا مصرف بر عهده دارد. علم طراحی بسته‌بندی علم، هنر و فناوری محافظت از محصول برای نگهداری، انبارش، انتقال و توزیع، ذخیره، فروش و استفاده از آن است به گونه ای که از سویی کمترین آزار در حین تولید تا مصرف به محتوای محصول و از سوی دیگر به محیط زیست وارد گردد. بسته‌بندی شامل مراحل طراحی، ارزیابی، و تولید بسته‌ها می‌شود. بسته‌بندی بطور بسیار جامعی بر زندگی ما سایه افکنده است، بطوری‌که ما در تمام اطراف خود آنرا مشاهده می‌کنیم. از اقلام مواد غذایی و دارویی گرفته تا کالاهای مصرفی و لوازم خانگی و کالاهای صنعتی و استراتژیک مانند محصولات پتروشیمیایی همه با بسته‌بندی مرتبط هستند. وظیفه اصلی بسته‌بندی محافظت از محصول است. بسته‌بندی با برچسب‌های استاندارد این امکان را به ما می‌دهد تا متوجه شویم چه نوع محصولی داخل بسته قرار دارد و شرایط حفظ و نگهداری آن چگونه است.

فهرست